Zdaniem wielu osób, wraz z postępującą globalizacją i przemianami gospodarki kapitalistycznej w XXI wieku, teorie głoszące walkę klas straciły na aktualności i nie można za ich pomocą tłumaczyć współczesnych konfliktów społecznych.

Teoriom konfliktu klasowego, inspirowanym marksizmem zarzuca się m.in.: ignorowanie mobilności społecznej cechującej współczesny kapitalizm, nie dostrzeganie innych klas poza proletariatem i burżuazją (rolników, klasy średniej, „klasy menadżerów”), a nawet operowanie pojęciami, które są jedynie konstruktami teoretycznymi. Zwolennicy tej krytyki często powołują się na Margaret Thacher i głoszą, że „nie ma czegoś takiego jak społeczeństwo”, a tym bardziej nie ma czegoś takiego jak klasy społeczne – są jedynie jednostki wchodzące w swobodne relacje.

Z drugiej strony, coraz częściej można usłyszeć o rosnących nierównościach dochodowych, konfliktach pomiędzy pracownikami a kierownictwem w sektorze usług (zwłaszcza w supermarketach) i utrzymujących się nierównościach edukacyjnych. Istnieje więc wiele argumentów na rzecz tezy o aktualności konfliktu klasowego w warunkach zglobalizowanej gospodarki.

Wyżej opisana debata prowokuje do postawienia kilku pytań na temat pojęcia „klas społecznych” i teorii konfliktu klasowego:

• Co dokładnie oznacza termin „klasa społeczna” (jakie czynniki determinują przynależność klasową – czy jest to dochód, wykształcenie, wykonywany zawód, czy może „stosunek do środków produkcji”)?

• W jaki sposób różne teorie socjologiczne postrzegają klasy społeczne i konflikt klasowy (czym różni się podział klasowy od stratyfikacji społecznej)?

• Jak wygląda struktura polskiego społeczeństwa z punktu widzenia teorii klas społecznych?

• W jaki sposób we współczesnym polskim społeczeństwie przejawia się konflikt klasowy?

Na spotkaniu 8 maja chcemy przeanalizować najważniejsze teorie klas społecznych oraz odnieść je do naszych codziennych obserwacji. Efektem ma być dyskusja nad aktualnością pojęć: „klasy społeczne” i „konflikt klasowy”. Spotkanie zostanie poprzedzone prezentacją wprowadzającą do dyskusji.

Zalecana lektura:

Jerzy Kochan „Gra w klasy”, „Recykling Idei” numer 11 jesień/zima 2008 ss. 26-35

Erik Olin Wright „Marxist Class Categories and Income Inequalilty" plik PDF: Wright_Marxist Class categories_ 1977